'Domates fiyatı yükselişte' haberlerine üreticiden tepki: 'Domates halde 50 kuruş, markette 3 lira'
SON günlerde İstanbul kaynaklı yapılan, domates fiyatlarının el yaktığına ve fiyatların özellikle marketlerde geçen aya göre iki katına çıktığına dair haberler, Mersinli üreticilerin tepkisine neden oldu. Domates üreticileri, ürünü tarlada 50 kuruşa, ihraç ürünü ise 75 kuruşa satarken, marketlerde tüketiciye 2.5-3 liradan satılmasına anlam veremediklerini söylerken, devletten de destek istedi.
Sera ve açık alanda domates üretiminin yapıldığı Erdemli'de, üreticiler fiyatlardan memnun değil. Marketlerde tüketici yüksek fiyatla domates almasına karşılık, üreticiler ürünün tarlada para etmediğinden yakınıyor. Erdemli'de domatesin kilosu 50 kuruşa satılıyor, ihraç malı domates ise 75 kuruştan satılabiliyor. Iskarta olarak nitelendirilen, alıcısı olmayan domatesler de traktörlerle taşınıp, çöpe dökülüyor. Bir yanda tüketici, 2.5-3 liradan domates satın alınırken, diğer yanda ise alıcı bulmayan domates çöpe gidiyor. Mersin'in Erdemli İlçesi'ndeki domates üreticileri de, bu durumdan yakınırken, fiyatların yükseldiğine dair haberlerin gerçeği yansıtmadığını, fiyatlar üzerinden spekülasyonlar yapıldığını öne sürüyor.
SUNİ PAHALILIK
Erdemli Komisyoncular Derneği Başkanı Atilla Küçük, çiftçinin zor durumda olduğunu ve yaratılan suni pahalılıkla çiftçinin yaşam haklarının elinden alındığını kaydetti. Erdemli Hali'nde geçen yıl bugünlerde domates fiyatının 1.40 TL iken, şu an 0.50 TL, ihracat ürünü domatesin fiyatının ise 0.75 TL olduğunu belirten Küçük, "Hal böyleyken nasıl olur da 'domates fiyatları yükselişte' deniyor? Çiftçimiz perişan durumdadır. Her yıl girdi fiyatları yükselirken, ürünlerin fiyatlarının düşmesi hem üreticiyi, hem de bizleri çok zor durumda bırakıyor. Televizyonlarda vatandaşların 2.5-3 TL'den domates tükettiklerini duyunca şaşırdım ve üzüldüm. Türkiye'de üretici ve tüketici daima kaybediyor. Domates seralarında 5-6 ay emek verip, ürün yetiştiren çiftçilerimiz perişan. Üretici 50 kuruştan domates satıyor, tüketici 3 TL'den domates tüketiyor. Arada çok büyük uçurum var. Bunların nedenleri bulunsun. Hep aracılar kazanıyor. Benim çiftçim sabahleyin çocuğuna 1 TL okul harçlığı verememenin ezikliğini yaşıyor" dedi. 1 dönüm sera domatesin maliyetinin 5 bin 500 TL olduğunu ve çiftçinin bir dönüm seradan 7 ton ürün elde ettiğini dile getiren Küçük, şöyle konuştu:
"Para ilaca, naylona, gübreye, tohuma gidiyor ve üreticiye borç kalıyor. Nasıl pırlantada KDV oranının düşürülmesi gibi, çiftçinin kullandığı ilaçta, plastikte, tohumda ve gübrede de KDV oranlarının düşürülmesi gerekir.
Çiftçi artık yarınından endişeli. Bugünü nasıl geçireceğini düşünen çiftçinin yarını nasıl olsun? Çiftçinin üzerinden oynanan oyunlara artık son verilsin. Çiftçinin yakası bırakılsın. Türkiye'de 3,5 milyon işsiz olduğu söyleniyor. Bunların içerisine çiftçiler de eklendiği zaman sayıyı tahmin edebiliyor musunuz? Bu çiftçi biterse onların çocuklarına hükümet bakacak mı? Çiftçinin üzerinden ellerinizi çekin artık."
Erdemli'de 40 yıldır domates üreten 74 yaşındaki Cennet Can da, fiyat üzerinde oynanan oyunlara üzüldüğünü belirterek, üreticinin masrafını dahi alamaz hale geldiğini öne sürdü. Özel sektörlere verilen teşviklerin, desteklerin çiftçilere de uygulanmasını isteyen Can, "Televizyonlarda domates fiyatlarının yüksek oluşundan yakınanlar, bunları haberleştirenler bizim de sesimizi duysun. Gelsinler bir de burayı görsünler. Elimizin emeği, gözümüzün nuru gibi baktığımız ürünümüz para etmiyor" diye yakındı.
Erdemli'de 4 dönüm serada domates üreten Hüseyin Bağ da, çiftçilerin büyük sıkıntıda olduğunu vurgulayıp, "Yaz-kış demeden içinden çıkmadığımız, hasta çocuğumuzla ilgilenmezken, ürüne hastalık bulaştığında ziraat mühendisinden 'yetiş' diye yardım istediğimiz oluyor. 2 yıldır borcumu bitiremiyorum. Bu yıl yine ödeyemeyeceğim. Domates fiyatlarıyla birileri oynuyor. Bundan üretici ve tüketici zarar görüyor. Aracılar ise kazanıyor" dedi.
Erdemli'de tarım ilaçları bayii Aşkın Şahin, çiftçilerin ilaç ve gübre paralarını ödeyemez halde olduklarını, sezonu borçlu kapatacaklarını ifade ederek, "6 ay boyunca seranın içinden çıkmayan bu illeri birileri görsün de gerekli önlemleri alsın. Sorun, ilaç ve gübre gibi temel maddelerde KDV'nin aşağı çekilmesi ile giderilebilir" dedi.

MEHMET DOĞANER